Επαγγελματικός προσανατολισμός: Πότε, πώς και γιατί να τον αξιοποιήσεις σωστά

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός αποτελεί σήμερα ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία υποστήριξης για μαθητές, φοιτητές και ενήλικες που καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για το μέλλον τους. Σε ένα περιβάλλον όπου οι σπουδές, τα επαγγέλματα και οι απαιτήσεις της αγοράς εργασίας μεταβάλλονται συνεχώς, η ανάγκη για τεκμηριωμένη καθοδήγηση είναι μεγαλύτερη από ποτέ.

Το παρόν άρθρο εξετάζει τις βασικές μορφές επαγγελματικού προσανατολισμού, τη χρησιμότητα των τεστ, τις διαθέσιμες επιλογές (δια ζώσης και online) και το πώς μπορεί κανείς να επιλέξει την κατάλληλη υποστήριξη ανάλογα με την ηλικία και τις ανάγκες του.

Τι είναι ο επαγγελματικός προσανατολισμός

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός είναι μια δομημένη διαδικασία που βοηθά το άτομο να:

• κατανοήσει τα ενδιαφέροντα, τις δεξιότητες και τις αξίες του

• διερευνήσει εκπαιδευτικές και επαγγελματικές επιλογές

• λάβει ρεαλιστικές αποφάσεις για σπουδές και καριέρα

Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, η επαγγελματική ανάπτυξη δεν είναι μία εφάπαξ επιλογή αλλά μια δια βίου διαδικασία (Super, 1990). Για τον λόγο αυτό, ο επαγγελματικός προσανατολισμός απευθύνεται τόσο σε μαθητές όσο και σε ενήλικες.

Επαγγελματικός προσανατολισμός για μαθητές

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός για μαθητές επικεντρώνεται κυρίως:

• στην επιλογή κατεύθυνσης στο Λύκειο

• στην κατανόηση των σχολών και των επαγγελμάτων

• στη σύνδεση ενδιαφερόντων και ικανοτήτων με τις σπουδές

Σε αυτή τη φάση, τα εργαλεία επαγγελματικού προσανατολισμού τεστ βοηθούν τον μαθητή να αποκτήσει μια πρώτη αντικειμενική εικόνα του προφίλ του, μειώνοντας την αβεβαιότητα και την πίεση της οικογένειας ή του περιβάλλοντος.

Επαγγελματικός προσανατολισμός ενηλίκων

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός ενηλίκων αφορά άτομα που:

• σκέφτονται αλλαγή καριέρας

• βιώνουν επαγγελματική στασιμότητα ή εξουθένωση

• επιθυμούν επαναπροσδιορισμό στόχων

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαδικασία εστιάζει λιγότερο στις σχολές και περισσότερο στις μεταβιβάσιμες δεξιότητες, τις αξίες και τις ρεαλιστικές επαγγελματικές επιλογές. Έρευνες δείχνουν ότι η υποστηριζόμενη συμβουλευτική οδηγεί σε πιο βιώσιμες αποφάσεις σε σχέση με την αμιγώς ατομική αναζήτηση (Whiston et al., 2017).

Ο ρόλος των τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού

Τα τεστ επαγγελματικού προσανατολισμού δεν αποτελούν «μαντεία», αλλά επιστημονικά εργαλεία βασισμένα σε ψυχομετρικά μοντέλα, όπως το RIASEC του Holland (Holland, 1997).
Παρέχουν δεδομένα για:

• επαγγελματικά ενδιαφέροντα

• τύπο προσωπικότητας

• εργασιακές αξίες

Η αξία τους μεγιστοποιείται όταν τα αποτελέσματα ερμηνεύονται από ειδικό και εντάσσονται σε συνολική συμβουλευτική διαδικασία, όπως γίνεται στις υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού του CounselShop.

Επαγγελματικός προσανατολισμός και μεταπτυχιακό

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός μεταπτυχιακό αφορά κυρίως φοιτητές και αποφοίτους που δυσκολεύονται να επιλέξουν:

• αντικείμενο εξειδίκευσης

• σύνδεση μεταπτυχιακού με επαγγελματικούς στόχους

• αν ένα μεταπτυχιακό είναι πραγματικά απαραίτητο

Η καθοδήγηση σε αυτό το στάδιο αποτρέπει επιλογές που βασίζονται αποκλειστικά στη μόδα ή στην κοινωνική πίεση και ενισχύει τη στρατηγική σκέψη.

Δωρεάν επαγγελματικός προσανατολισμός: τι να προσέξεις

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός δωρεάν μπορεί να αποτελέσει μια πρώτη πηγή πληροφόρησης, ωστόσο συνήθως:

• έχει γενικό χαρακτήρα

• δεν περιλαμβάνει εξατομίκευση

• δεν συνοδεύεται από προσωπικό πλάνο δράσης

Για ουσιαστική υποστήριξη, η εξατομικευμένη συμβουλευτική με πιστοποιημένα εργαλεία παραμένει η πιο αξιόπιστη επιλογή.

Δια ζώσης και online υπηρεσίες

Σήμερα, ο επαγγελματικός προσανατολισμός online προσφέρει ευελιξία και πρόσβαση ανεξαρτήτως περιοχής. Παράλληλα, υπάρχουν οργανωμένες υπηρεσίες:

• επαγγελματικός προσανατολισμός Θεσσαλονίκη

• επαγγελματικός προσανατολισμός Λάρισα

Οι online συνεδρίες, όταν ακολουθούν επιστημονική μεθοδολογία, παρουσιάζουν συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα με τις δια ζώσης (OECD, 2021).

Συμπέρασμα

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός αποτελεί επένδυση αυτογνωσίας και στρατηγικής σκέψης. Είτε αφορά μαθητές, είτε ενήλικες, είτε την επιλογή μεταπτυχιακού, η σωστή καθοδήγηση μειώνει το άγχος, ενισχύει τη σαφήνεια και οδηγεί σε πιο συνειδητές αποφάσεις.

Συντάκτης: Μιχάλης Ι. Τσιλογλανίδης (MSc)