Πώς να αποφασίσεις τι να σπουδάσεις: Πρακτικός οδηγός για μαθητές Λυκείου

Η επιλογή σπουδών αποτελεί μία από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις στην πορεία ενός μαθητή, όχι επειδή καθορίζει «για πάντα» το μέλλον, αλλά επειδή θέτει τις πρώτες βάσεις για το επόμενο βήμα μετά το σχολείο. Πολλοί μαθητές αισθάνονται πίεση, σύγχυση ή άγχος. Άλλοι γνωρίζουν τι τους αρέσει, αλλά δεν ξέρουν πώς να το μετατρέψουν σε πραγματικές επιλογές σπουδών.
Ο σκοπός αυτού του οδηγού είναι να προσφέρει μια πρακτική, εφαρμόσιμη διαδικασία που βοηθά τον μαθητή να σκεφτεί ώριμα, να οργανώσει τις επιλογές του και να καταλήξει σε μια απόφαση που ανταποκρίνεται σε δεξιότητες, ενδιαφέροντα και μελλοντικές προοπτικές.

Παρακάτω παρουσιάζονται πέντε βασικά βήματα που μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα, είτε από τον ίδιο τον μαθητή είτε με τη στήριξη της οικογένειας και ενός ειδικού.

1. Ξεκίνα από τον εαυτό σου — όχι από τις σχολές

Πριν κοιτάξεις τις σχολές ή τις βάσεις, είναι απαραίτητο να κατανοήσεις ποιος είσαι και τι σε χαρακτηρίζει. Η ουσιαστική απόφαση ξεκινά από την αυτογνωσία, όχι από τον οδηγό σπουδών.

Ερωτήσεις που μπορείς να κάνεις στον εαυτό σου:

• Ποια μαθήματα απολαμβάνω πραγματικά;

• Πού αποδίδω χωρίς υπερβολική πίεση;

• Τι με ενθουσιάζει έξω από το σχολείο;

• Μου αρέσουν οι άνθρωποι, οι ιδέες, η τεχνολογία, η δημιουργία;

Ο στόχος δεν είναι να βρεις ένα «τέλειο» επάγγελμα, αλλά μοτίβα που δείχνουν προς ποια κατεύθυνση τείνει η προσωπικότητά σου.
Ένα πρώτο βήμα μπορεί να γίνει με εργαλεία αυτογνωσίας, όπως τεστ ενδιαφερόντων και δεξιοτήτων — κάτι που αποτελεί βασικό κομμάτι των υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού του CounselShop, όπου ο μαθητής διαμορφώνει μια σαφή αρχική εικόνα για το προφίλ του.

2. Μελέτησε επαγγέλματα και σπουδές χωρίς στερεότυπα

Πολλοί μαθητές αποκλείουν επιλογές επειδή έχουν ακούσει ότι «δεν έχει δουλειά», «είναι δύσκολο» ή «βγάζει πολλά χρήματα». Αυτοί οι μύθοι συχνά οδηγούν σε λανθασμένες αποφάσεις.
Είναι σημαντικό να ακολουθηθεί μια διαδικασία συστηματικής διερεύνησης:

• Διάβασε περιγραφές επαγγελμάτων και κλάδων.

• Κοίτα τα μαθήματα των σχολών, όχι μόνο τον τίτλο.

• Αναζήτησε πού δίνουν οι σχολές έμφαση: θεωρία, πρακτική, έρευνα;

• Εξέτασε πιθανές επαγγελματικές εφαρμογές μετά το πτυχίο.

Η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται σε φήμες, αλλά σε τεκμηριωμένη γνώση.

3. Γνώρισε την πραγματικότητα της αγοράς εργασίας

Οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας αλλάζουν ταχύτητα: νέα επαγγέλματα εμφανίζονται, άλλα εξελίσσονται και κάποια χάνουν τη σημασία που είχαν.
Ωστόσο, ο στόχος δεν είναι να «κυνηγήσεις το επάγγελμα του μέλλοντος», αλλά να επιλέξεις έναν κλάδο που μπορεί να έχει:

• προοπτική

• ευελιξία

• δυνατότητες εξέλιξης

• σύνδεση με τις προσωπικές σου δεξιότητες

Για παράδειγμα: η τεχνητή νοημοσύνη, το περιβάλλον, η ψυχική υγεία, η υγεία και οι επιστήμες δεδομένων δημιουργούν συνεχώς νέες ευκαιρίες.
Η ενημέρωση πάνω σε αυτά, σε συνδυασμό με το δικό σου προφίλ, μπορεί να σε βοηθήσει να τοποθετηθείς σωστά στο σύστημα σπουδών.

4. Κάνε μικρά "πειράματα" πριν αποφασίσεις

Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να διαλέξεις σπουδές είναι να δοκιμάσεις μικρά δείγματα εμπειρίας.
Αυτό μπορεί να γίνει με:

• συμμετοχή σε σεμινάρια, webinars και workshops

• παρακολούθηση video lectures πανεπιστημίων

• συζητήσεις με φοιτητές ή επαγγελματίες

• μικρές δραστηριότητες σχετικές με τον κλάδο (π.χ. δημιουργία ενός project, εθελοντισμός)

Αυτές οι δοκιμές βοηθούν να δεις αν ο κλάδος ταιριάζει στην καθημερινότητά σου και όχι μόνο στη θεωρία.

5. Συντόνισε τα δεδομένα σου και πάρε απόφαση με δομημένη διαδικασία

Αφού συγκεντρώσεις στοιχεία για τον εαυτό σου, τις σχολές και την αγορά, έρχεται το στάδιο του συσχετισμού.
Ένα δομημένο πλάνο απόφασης περιλαμβάνει:

• Τα δυνατά σου σημεία

• Τα πραγματικά σου ενδιαφέροντα

• Τις απαιτήσεις των σχολών

• Τις επαγγελματικές τους προοπτικές

• Τις προσωπικές σου συνθήκες (π.χ. πόλη, οικονομικοί παράγοντες, βαθμοί)

Όταν όλα αυτά μπουν σε σειρά, η απόφαση γίνεται πολύ πιο καθαρή.
Σε αυτό το στάδιο, η συμβολή ενός συμβούλου επαγγελματικού προσανατολισμού — όπως οι υπηρεσίες του CounselShop — προσφέρει επιστημονική καθοδήγηση, αντικειμενικότητα και πρακτικό σχέδιο δράσης.

Συμπέρασμα

Η επιλογή σπουδών δεν είναι στιγμιαία απόφαση. Είναι μια διαδικασία που απαιτεί γνώση, αυτογνωσία, αναζήτηση και σωστή καθοδήγηση.
Με τα σωστά βήματα, κάθε μαθητής μπορεί να καταλήξει σε μια επιλογή που να ταιριάζει στις ικανότητες, τις αξίες και τα όνειρά του — χωρίς άγχος και χωρίς την πίεση της «τέλειας επιλογής».

Συντάκτης: Μιχάλης Ι. Τσιλογλανίδης