Τι ζητάς από τη δουλειά, πέρα από τον τίτλο της

Μπορεί να είσαι καλός στην οργάνωση ανθρώπων, αλλά να μη θέλεις έναν ρόλο με διαρκή διαθεσιμότητα. Μπορεί να απολαμβάνεις την τεχνολογία, αλλά να αναζητάς περισσότερη ανθρώπινη επαφή. Η δεξιότητα απαντά στο «τι μπορώ να κάνω», το ενδιαφέρον στο «τι με ελκύει» και η αξία στο «τι έχει σημασία για μένα μέσα στην εργασία».

Το επίσημο εκπαιδευτικό υλικό του Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού συνδέει τις αξίες με τις επιλογές και τον σχεδιασμό της σταδιοδρομίας. Περιλαμβάνει διαφορετικές πλευρές της εργασίας, από την αμοιβή έως την πρωτοβουλία. Πρόκειται για αφετηρίες σκέψης, όχι για έναν κατάλογο που πρέπει να ταιριάζει σε όλους.

Για έναν εργαζόμενο που εξετάζει μετάβαση, η χρήσιμη ερώτηση είναι συγκεκριμένη: «Ποιο στοιχείο της σημερινής δουλειάς θέλω να υπάρχει και στην επόμενη;». Η ίδια ονομασία θέσης μπορεί να αντιστοιχεί σε διαφορετική καθημερινότητα, ανάλογα με τον χώρο, την ομάδα και τον τρόπο οργάνωσης.

Επαγγελματικές αξίες: παραδείγματα που γίνονται κριτήρια

Τα παρακάτω είναι ενδεικτικά παραδείγματα του CounselSpot. Δείχνουν πώς μια γενική έννοια μπορεί να μετατραπεί σε παρατηρήσιμη συνθήκη και σε ερώτηση διερεύνησης. Δεν αποτελούν κατηγορίες ανθρώπων ή αντιστοιχίσεις με «κατάλληλα» επαγγέλματα.

Η συνεργασία, η δημιουργικότητα, η αναγνώριση και οι απολαβές μπορούν επίσης να έχουν θέση στη δική σου λίστα. Δώσε σε κάθε λέξη προσωπικό περιεχόμενο. Για κάποιον, «αναγνώριση» σημαίνει δημόσια επιβράβευση· για άλλον, συγκεκριμένη ανατροφοδότηση και εμπιστοσύνη σε δυσκολότερα έργα.

Από το «όλα είναι σημαντικά» σε λίγες προτεραιότητες

Ξεκίνα από τρία περιστατικά των τελευταίων μηνών: μια στιγμή ικανοποίησης, μια στιγμή έντονης ενόχλησης και μια συνεργασία που θα ήθελες να επαναλάβεις. Γράψε τι συνέβη, χωρίς να αποδώσεις αμέσως μια ετικέτα στον εαυτό σου. Έπειτα ρώτησε ποιο στοιχείο υπήρχε ή έλειπε σε κάθε περίπτωση.

1. Ονόμασε αυτό που μετράει. «Είχα χρόνο να σκεφτώ πριν απαντήσω» μπορεί να δείχνει ανάγκη για συγκέντρωση ή για αυτονομία. Εξέτασε ποιο από τα δύο περιγράφει καλύτερα την εμπειρία σου.
2. Ξεχώρισε προτεραιότητα και πρακτικό όριο. Η ανάπτυξη μπορεί να είναι αξία, ενώ η δυνατότητα μετακίνησης έως συγκεκριμένη απόσταση είναι περιορισμός. Και τα δύο χρειάζονται θέση στον σχεδιασμό.
3. Διάλεξε τρεις για την παρούσα φάση. Ο αριθμός είναι πρακτική διευκόλυνση της άσκησης, όχι επιστημονικό όριο. Μπορείς αργότερα να αναθεωρήσεις τη λίστα σου.

Αν δύο προτεραιότητες συγκρούονται, περιέγραψε τον συμβιβασμό που θα εξέταζες. Για παράδειγμα: «Θέλω ποικιλία έργων, αλλά χρειάζομαι προβλέψιμο εβδομαδιαίο πρόγραμμα». Αυτό είναι πιο χρήσιμο για την έρευνά σου από το να χαρακτηρίσεις γενικά τον εαυτό σου «ευέλικτο» ή «δύσκολο».

Μην επιλέγεις αυτόματα την ακριβώς αντίθετη συνθήκη από εκείνη που σε δυσκολεύει σήμερα. Αν σε κουράζει ο συνεχής έλεγχος, μπορεί να χρειάζεσαι σαφέστερα όρια ευθύνης και όχι πλήρη απουσία καθοδήγησης. Αναζήτησε περισσότερα από ένα περιστατικά πριν καταλήξεις.

Φύλλο εργασίας: οι σημερινές σου προτεραιότητες

Συμπλήρωσε τρεις διαφορετικές αξίες και ένα συγκεκριμένο κριτήριο για καθεμία. Αν κάποια λέξη δεν σε εκφράζει, χρησιμοποίησε το σημειωματάριό σου με τη δική σου διατύπωση. Το φύλλο είναι άσκηση αναστοχασμού, όχι σταθμισμένο ψυχομετρικό τεστ· δεν παράγει σκορ ούτε προτείνει επάγγελμα.

Έλεγξε τις αξίες σου σε πραγματικές συνθήκες

Διάλεξε δύο πιθανές επαγγελματικές κατευθύνσεις και αναζήτησε ανθρώπους που γνωρίζουν την καθημερινότητά τους. Ρώτησε για πρόσφατα, συγκεκριμένα περιστατικά: πώς οργανώθηκε ένα έργο, ποιος αποφάσισε την προτεραιότητά του, ποια υποστήριξη υπήρχε. Μια γενική περιγραφή όπως «δυναμικό περιβάλλον» δεν αρκεί για να επιβεβαιώσει το δικό σου κριτήριο.

Κράτησε χωριστά τι γνωρίζεις, τι υποθέτεις και τι χρειάζεται επαλήθευση. Αν η αυτονομία είναι βασική προτεραιότητα, διερεύνησε τον συγκεκριμένο ρόλο και όχι μόνο το επάγγελμα συνολικά. Μια μεμονωμένη εμπειρία άλλου ανθρώπου είναι χρήσιμο στοιχείο, αλλά δεν περιγράφει όλους τους χώρους εργασίας.

Το EURES, σε οδηγό της 18ης Σεπτεμβρίου 2024, προτείνει πριν από μια αλλαγή καριέρας να εξετάζονται αξίες και προτεραιότητες μαζί με δεξιότητες και πρακτικές δυνατότητες. Η δική σου λίστα χρειάζεται επομένως να συναντήσει τις απαιτήσεις του νέου ρόλου. Για το δεύτερο αυτό κομμάτι, δες τον οδηγό για τις μεταφερόμενες δεξιότητες στην αλλαγή καριέρας.

Στόχος της άσκησης είναι να βρεις καλύτερες ερωτήσεις και πιο καθαρή κατεύθυνση. Δεν χρειάζεται να παραιτηθείς ή να αγοράσεις ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης για να ξεκινήσεις τη διερεύνηση. Μια συζήτηση με γνώστη του χώρου και η προσεκτική ανάγνωση των πραγματικών καθηκόντων μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο σου βήμα.